6 Sociaal Domein

Wmo en welzijn

Jeugd- en Jongerenwerk
In 2025 was binnen het budget voor preventief jeugdbeleid (jeugd- en jongerenwerk) sprake van een onderschrijding. Dit komt met name doordat enkele uitgaven later plaatsvonden dan voorzien en voor sommige regelingen minder is toegekend. Tegelijkertijd is een deel van het budget voor preventieve activiteiten bedoeld voor Kansrijke Start. Dit project is in 2025 echter gedekt uit de SPUK-/GALA-middelen, waardoor ook hiervoor sprake is van een onderschrijding. Kansrijke Start is landelijk bedoeld als een structurele aanpak, maar de omvang en voorwaarden van de financiering na 2026 zijn nog niet volledig duidelijk. Om de continuïteit van deze activiteiten te waarborgen en aan te sluiten bij de inzet op preventie uit het uitvoeringsprogramma jeugd, blijft dit budget ook voor 2026 beschikbaar voor preventief jeugdbeleid.

Participatiecentra / inloopvoorziening
De voorziene investeringen zijn pas laat in 2025 op gang gekomen, onder andere door de latere start van een coördinator wijk- en gemeenschapshuis. Daarom schuiven de plannen en acties een jaar door. De lasten worden gedekt uit bestemmingsreserves binnen het sociaal domein, dus zowel aan de lasten- als batenkant hebben we eenzelfde afwijking.

Inburgering (uitvoeringskosten)
Vanuit het sociale werkbedrijf WSD hebben we € 350.000 aan AGR-middelen ontvangen. Zie ook de afwijking bij de baten. Hierdoor hebben we ook meer uitgegeven. Deze middelen zijn bedoeld voor het versterken van de participatie van inwoners in de bijstand en voor het doorontwikkelen van projecten voor statushouders. De projecten zijn in 2025 gestart en lopen door in 2026. Er ligt een verzoek om het saldo van € 283.000 via resultaatbestemming over te hevelen naar 2026.

Wet inburgering (activiteiten)
Daarnaast ontvangen wij via specifieke uitkeringen middelen voor de ondersteuning van personen die deelnemen aan een inburgeringstraject, bijvoorbeeld bij het leren van de taal en de begeleiding naar werk. Het hiervoor beschikbare budget is gebaseerd op een voorschot dat aansluit bij de opgelegde taakstelling. Aangezien deze taakstelling achteraf wordt vastgesteld en niet vooraf is begroot, ontstaat op dit onderdeel een nadeel van € 681.000.

Brede Spuk GALA
In 2025 hebben we van het Rijk middelen ontvangen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben hiervoor kosten kunnen verantwoorden die op een andere manier al gedekt waren binnen de begroting.

Cliëntondersteuning
We hebben middelen ontvangen van het Ministerie van VWS voor het versterken en voor het koploperschap van onafhankelijke cliëntondersteuning. Besteding hiervan vindt plaats over meerdere jaren. Het saldo van baten en lasten is overgeheveld naar 2026. Per saldo is het totaal van baten en lasten in 2025 € 0.

Zorg en Veiligheid Sociaal domein
Voor 2025 waren middelen begroot voor de inzet van Meierijstad in de regionale werkgroep VIA (veilig in afhankelijkheidsrelaties). De werkgroep is in 2025 niet actief geweest vanwege herijking van de regionale opdracht.

WMO-voorzieningen
WMO woon- en vervoersvoorzieningen en hulpmiddelen
De aantallen van woon- en vervoersvoorzieningen zijn gestegen als gevolg van de vergrijzing en het landelijk beleid dat mensen langer zelfstandig thuis moeten blijven wonen. Ook het abonnementstarief is door de aanzuigende werking van invloed op de aantallen. De kosten voor hulpmiddelen zijn toegenomen als gevolg van de aanbesteding en de prijsstijging in het nieuwe contract dat per 2025 is ingegaan.

WMO Hulp bij het huishouden in natura
Bij hulp bij het huishouden zien we na een lichte daling in 2024 weer een stijging van het aantal voorzieningen in 2025. Daarbij zien we wel een verschuiving naar het gebruik van de algemene voorziening die voorliggend is. De kosten van een algemene voorziening zijn de helft van de kosten van een maatwerkvoorziening waardoor er, ondanks een stijging van het aantal voorzieningen, een voordeel ten opzichte van de raming is.

Begeleiding en ondersteuning WMO
In 2025 zien we een stijging van de inzet van individuele begeleiding en groepsbegeleiding. De stijging van het aantal indicaties voor individuele begeleiding is verklaarbaar uit de landelijke tendens van verzwaring van problematiek. Er is vaker een (langere) indicatie voor individuele begeleiding vanuit Wmo nodig waar voorheen volstaan kon worden met de inzet van voorliggende voorzieningen.

Dagbesteding in het kader van de WMO
We zien dat de stijging in het aantal indicaties voor dagbesteding de afgelopen jaren afneemt. Dit is verklaarbaar vanuit de verdere ontwikkeling en grotere inzet van niet-geïndiceerde dagbesteding. Aan deze vorm van dagbesteding kan zonder Wmo indicatie worden deelgenomen. Door de inzet van deze voorliggende voorziening kan verergering van problematiek (tijdelijk) voorkomen worden. 

PGB WMO Begeleiding
Het afgelopen jaar is ruim € 100.000 meer besteed aan maatwerk trajecten ten opzichte van voorgaande jaren. Dit komt door enkele uitzonderlijke trajecten. De verwachting is dat 2025 op dit punt een uitzonderingsjaar was en blijft.

Beschermd Wonen WMO
De (extra) kosten voor beschermd wonen worden vergoed door de centrumgemeente. Deze vergoeding wordt bij de baten verantwoord. De lasten en baten zijn vooraf lager ingeschat. Het aantal cliënten voor beschermd wonen is gestegen. Per saldo wordt deze post neutraal verwerkt. Overschotten worden in de bestemmingsreserve beschermd wonen gestort.

Toeslagenaffaire
De bestedingen hebben betrekking op de ingezette trajectzorg voor gedupeerden. Het is vooraf moeilijk in te schatten hoeveel gedupeerden zich melden en welke zorg zij nodig hebben. In 2025 heeft zich bovendien een aanzienlijk groter aantal gedupeerden gemeld dan in het jaar ervoor, terwijl ook de complexiteit van de problematiek is toegenomen. Hierdoor vallen de lasten substantieel hoger uit dan geraamd. Hiertegenover staan inkomsten vanuit het Rijk;

Armoede en schulden
Er is dit jaar nog subsidie verstrekt vanuit het Rijk, waardoor er minder kosten in rekening zijn gebracht bij de gemeente. Dit heeft een voordeel opgeleverd ten opzichte van de begroting. Naast deze subsidie zijn er dit jaar nog incidentele middelen gebruikt voor de implementatie van verschillende pilots die vanaf volgend jaar gaan landen op dit budget.

Schuldhulpverlening
In 2025 zijn wij overgestapt op een nieuw systeem voor het registreren van vroegsignalering. Vroegsignalering houdt in dat inwoners met beginnende betalingsachterstanden in een vroeg stadium in beeld worden gebracht, zodat tijdig ondersteuning kan worden geboden en verdere schulden kunnen worden voorkomen. Vooraf werd verwacht dat deze verandering tot hogere kosten zou leiden. Deze kosten konden echter binnen de reguliere budgetten worden opgevangen, waardoor het resterende bedrag dat uit 2024 is meegenomen niet hoefde te worden ingezet.
Daarnaast zijn in dit jaar minder inwoners ondersteund dan in het voorgaande jaar, waardoor er per saldo middelen zijn overgebleven.

Wijkgebouw 't Bluumke
Door de aannemer zijn eind 2025, volgens een vooraf afgesproken verdeelsleutel met Woonmeij, achterstallige facturen verzonden voor aanvullende werkzaamheden die in voorgaande jaren zijn uitgevoerd. Deze extra kosten worden terugverdiend, doordat de te betalen huurprijs aan Woonmeij significant lager ligt dan de te ontvangen huurprijs.

Werk en inkomen
Binnen het domein werk en inkomen is over 2025 een totaal tekort van € 3.603.000 ontstaan ten opzichte van de begroting. Dit tekort wordt veroorzaakt door verschillende ontwikkelingen binnen de uitvoering van de Participatiewet en aanverwante regelingen.

Bij de uitvoering van de Participatiewet is het aantal inwoners dat met loonkostensubsidie aan het werk is gegaan verder toegenomen. Deze positieve ontwikkeling heeft echter geleid tot een sterke stijging van de uitgaven aan loonkostensubsidies. In de begroting was met deze substantiële groei geen rekening gehouden, waardoor een overschrijding is ontstaan.

Ook bij de uitkeringen voor levensonderhoud voor inwoners van 22 tot en met 64 jaar zien we een toename van het aantal uitkeringen. In 2025 heeft hiervoor al een begrotingswijziging plaatsgevonden. Ondanks deze bijstelling blijft het aantal inwoners met een uitkering stijgen en stagneert de uitstroom naar werk. Inwoners stromen minder snel door naar werk, waardoor de uitgaven hoger uitvallen dan begroot.

Bij de inkomensvoorziening voor oudere werklozen is juist een tegengestelde ontwikkeling zichtbaar. In 2025 is het gemiddelde aantal personen dat gebruikmaakt van deze regeling verder gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. Na de meest recente begrotingsbijstelling heeft deze daling zich in versterkte mate voortgezet, wat resulteert in een voordeel op het beschikbare budget.

Jaarlijks wordt er budget gereserveerd voor het verstrekken van kapitaal op grond van het besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2025 hebben er geen verstrekkingen plaatsgevonden wat een voordeel geeft op het budget.

Binnen de sociale werkvoorziening zijn reserves beschikbaar die voor verschillende doeleinden kunnen worden ingezet. In het afgelopen jaar is een extra reserve ingezet die niet meer in de begroting was opgenomen. Dit leidt tot een nadeel ten opzichte van de begroting. Tegenover deze extra uitgaven staan echter ook inkomsten, die worden toegelicht bij de baten.

Daarnaast heeft het Rijk aan het eind van 2025 extra middelen beschikbaar gesteld voor re-integratie en werk. Deze middelen zijn in december toegevoegd aan het Gemeentefonds en vervolgens door de gemeente ontvangen. Omdat dit na vaststelling van de begroting plaatsvond, konden deze middelen niet meer in de begroting worden verwerkt, terwijl de bijbehorende uitgaven al op het budget waren verantwoord. Hierdoor ontstaat een nadeel op het budget.

Tot slot ontvangen gemeenten middelen van het Rijk om inwoners te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. Sinds 2023 worden deze middelen via het Gemeentefonds verstrekt, maar ze zijn niet geoormerkt. Dit betekent dat ze niet specifiek zijn bestemd voor de uitvoering van de Participatiewet. Hierdoor is in de begroting onvoldoende budget opgenomen voor de uitvoeringstrajecten binnen deze wet, wat leidt tot een structureel tekort. Daarnaast zijn eind 2024 nog middelen vanuit het Rijk beschikbaar gekomen die naar 2025 hadden moeten worden overgeheveld. Omdat dit niet is gebeurd, is op dit budget een extra nadelig resultaat ontstaan.

Jeugdzorg
Het totale tekort op alle lasten jeugdzorg tezamen (optelsom van alle kosten jeugdzorg inclusief PGB, eerstelijnsloket etc.) bedraagt € 1.140.000. Dit bedrag is iets hoger dan het hiernaast genoemde bedrag van € 1.076.000. Dit komt omdat in het laatstgenoemde bedrag niet de budgetten zijn meegenomen, waar sprake is van een nadelig saldo van minder dan € 50.000 op deelprojectniveau.
Het tekort wordt vooral veroorzaakt door nog steeds hoge kosten geestelijke gezondheidszorg en een toename van de uitgaven voor een persoonsgebonden budget. En er is sprake van een eenmalige, niet geraamde vergoeding van € 224.000 aan de coöperatie in verband met frictiekosten als gevolg van overname consulenten jeugd. Per saldo budgettair neutraal, omdat deze ook weer gedekt is uit een incidentele meevaller in 2025 (subsidieafrekening over 2024 met de coöperatie).

Het totale tekort jeugdzorg wordt lager door een eenmalig (gesaldeerd) voordeel van € 91.000 op de baten jeugdzorg (zie toelichting hierna bij de baten). Daarnaast wordt het ontvangen bedrag van 'Meerkosten Oekraïne' uit de december circulaire 2025 ad € 185.168  ingezet ter dekking van de overschrijding.
Uiteindelijk resteert er op het totaal van jeugdzorg (baten en lasten gesaldeerd) over 2025 een nadeel van € 864.000.

Eenmalige budgetten
De grootste afwijking betreft de opvang van ontheemden, waaronder Oekraïners en crisisnoodopvang. Hiervoor ontvangen we rijksbijdragen per opvangplek per dag. Het niet bestede deel voor de eenmalige budgetten ontheemden ad € 7,3 mln wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve. De restanten zijn hoger dan vorig jaar en dat is o.a. ontstaan door te snijden in de kosten van externe inhuur en de werkzaamheden zelf uit te voeren. Zie verdere toelichting hieronder bij opvang ontheemden.
Sommige eenmalige budgetten zijn niet geheel benut of nog niet afgerond. Meestal dekken we eenmalige budgetten uit reserves. Als het budget nog niet volledig is uitgegeven, dan is de onttrekking uit de reserve ook niet voor het volledige bedrag verwerkt. Wij stellen voor de budgetten (deels) over te hevelen volgens het overzicht eenmalige budgetten hieronder.

Doorberekende loonkosten
Loonkosten rekenen we toe naar taakvelden binnen de programma's. Door vacatures, verloop en verschuivingen wijken de werkelijke lasten af van de geraamde lasten. De afwijkingen laten we in totaal zien per programma.

Doorberekende kapitaallasten
Scouting gebouw.

Overige afwijkingen, per saldo

Wmo en welzijn

Participatiecentra / inloopvoorziening
De voorziene investeringen zijn pas laat in 2025 op gang gekomen, onder andere door latere start van een coördinator wijk- en gemeenschapshuis. Daarom schuiven de plannen en acties een jaar door. De lasten worden gedekt uit bestemmingsreserves binnen het sociaal domein, dus zowel aan de lasten- als batenkant hebben we eenzelfde afwijking. Het nadeel op de baten van € 700.000 is bij de reserves verantwoord (500.000 + 200.000).

Inburgering (uitvoeringskosten)
Vanuit WSD hebben we € 350.000 aan AGR-middelen ontvangen. Hierdoor hebben we ook meer uitgegeven. Deze middelen zijn bedoeld voor het versterken van de participatie van inwoners in de bijstand en voor het doorontwikkelen van projecten voor statushouders. De projecten zijn in 2025 gestart en lopen door in 2026. Er ligt een verzoek om het saldo van € 283.000 via resultaatbestemming over te hevelen naar 2026.

wet inburgering (activiteiten)
Daarnaast ontvangen wij via specifieke uitkeringen middelen voor de ondersteuning van personen die deelnemen aan een inburgeringstraject, bijvoorbeeld bij het leren van de taal en de begeleiding naar werk. Het hiervoor beschikbare budget is gebaseerd op een voorschot dat aansluit bij de opgelegde taakstelling. Aangezien deze taakstelling achteraf wordt vastgesteld en niet vooraf is begroot, ontstaat op dit onderdeel een voordeel van € 681.000.

Cliëntondersteuning
We hebben middelen ontvangen van het Ministerie van VWS voor het versterken en voor het koploperschap onafhankelijke cliëntondersteuning. Besteding hiervan vindt plaats over meerdere jaren. Het saldo van baten en lasten wordt overgeheveld naar 2026. Dit bedrag valt weg tegen het voordeel aan de lastenkant. Per saldo is het totaal van baten en lasten in 2025 € 0.

WMO-voorzieningen
WMO - Hulp bij het huishouden in natura
Bij het nieuwe contract met 1 januari 2024 is vastgelegd dat bij onderlevering budget teruggevorderd wordt bij de zorgaanbieders. Voor 2025 gaat het om een totaal bedrag van € 842.000.

Beschermd Wonen WMO
De kosten voor beschermd wonen worden vergoed door de centrumgemeente. De lasten waren hoger dan vooraf ingeschat en hierdoor is de vergoeding ook hoger.

Toeslagenaffaire
De bestedingen hebben betrekking op de ingezette trajectzorg voor gedupeerden. Het is vooraf moeilijk in te schatten hoeveel gedupeerden zich melden en welke zorg zij nodig hebben. In 2025 heeft zich bovendien een aanzienlijk groter aantal gedupeerden gemeld dan in het jaar ervoor, terwijl ook de complexiteit van de problematiek is toegenomen. Hierdoor vallen de lasten substantieel hoger uit dan geraamd. Hiertegenover staan inkomsten vanuit het Rijk;

Werk en inkomen
Binnen het onderdeel werk en inkomen zijn verschillende afwijkingen ten opzichte van de begroting zichtbaar die samenhangen met bijdragen van andere gemeenten, aanpassingen vanuit het Rijk en ontwikkelingen binnen de uitvoering van regelingen.

Voor de uitvoering van diverse taken ontvangt de gemeente bijdragen van de gemeenten Boekel en Bernheze. Aan het einde van het jaar wordt vastgesteld welke werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerden worden bij de gemeente gefactureerd. Omdat vooraf lastig in te schatten is welke taken worden uitgevoerd, is ook de hoogte van deze bijdragen moeilijk te ramen.

Daarnaast heeft het Rijk in september 2025 de algemene uitkering verhoogd. Deze aanpassing vond plaats nadat de begroting was vastgesteld en is daarom niet meer in de begroting verwerkt. Dit leidt tot een voordeel op het budget.

Bij de kapitaalverstrekking aan zelfstandigen zijn minder debiteuren geregistreerd dan verwacht, wat resulteert in een nadeel.

Binnen het onderdeel re-integratie en werk zijn incidentele middelen ingezet die beschikbaar waren gekomen uit een positief resultaat binnen de sociale werkvoorziening. Door deze reserve te benutten valt het resultaat gunstiger uit dan begroot.

Zoals bij de lasten al is omschreven zijn er reserves beschikbaar gekomen ter inzet van verschillende doeleinden. Aangezien dit na vaststelling van de begroting is gebeurd is hier geen rekening mee gehouden en is er bij de baten een voordeel op het budget.

Jeugdzorg
Eerstelijnsloket jeugd
Dit betreft een afrekening van de subsidiëring coöperatie over 2022 en 2023. Hier staat tegenover de frictiekosten in verband met overname consulenten jeugd. Per saldo budgettair neutraal.

Individuele ZIN jeugdhulp met verblijf overig:
De vergoeding van excessieve casuïstiek valt lager uit dan begroot

Eenmalige budgetten
Zie toelichting bij de lasten

Opvang ontheemden
Voor de opvang van ontheemden (waaronder Oekraïners) worden bijdragen ontvangen vanuit het Rijk en Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Dit voor dekking van de kosten die gemeenten maken voor de opvang van ontheemden. De ontvangsten zijn gebaseerd op een vast bedrag per opvangplek per dag.
Bij de tweede bestuursrapportage 2024 is besloten om een bestemmingsreserve opvang ontheemden te vormen. In deze reserve worden eventuele overschotten (verschillen tussen de lasten en baten) bij de jaarrekening gestort. In totaal is in 2025 een bedrag van € 7,3 miljoen toegevoegd in deze bestemmingsreserve. Dit voor dekking van mogelijk toekomstige financiële tegenvallers in het kader van opvang ontheemden. Hiermee is de opvang van ontheemden budgettair neutraal verwerkt in de jaarrekening.

Overige afwijkingen, per saldo

Lagere onttrekking in verband met nog niet uitgegeven eenmalige budgetten

Lager onttrekking jeugd- en jongerenwerk

Lager onttrekking in verband met lagere loonkosten

Lagere onttrekking i.v.m. nog niet gemaakte kosten Scouting St. Oedenrode (zie ook voordeel bij lasten)

Lager onttrekking uit reserve in verband met schuldhulpverlening

Lager onttrekking uit reserve Beschermd wonen

Lagere onttrekking in verband met Participatiecentra/inloopvoorziening

Hogere toevoeging aan reserve ontheemden in verband met ontvangsten eenmalige budgetten (rijksuitkeringen)

Hogere toevoeging aan reserve beschermd wonen